แพทย์ / ทีมผู้รักษา

ต้องรักษาให้ถูกต้องตามมาตรฐาน มีความเชี่ยวชาญ     คำนึงถึงผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง

ยา / เครื่องมือ

ต้องได้มาตรฐาน เหมาะสม และไม่เสื่อมสภาพ

     ผู้ป่วย / ญาติ

        ต้องมีความเข้าใจ และให้ความร่วมมือในการรักษา        สามารถบริหารยาได้ถูกต้องตามแพทย์สั่ง

รายละเอียด

จุดเด่น

จุดด้อย

ใช้ปากกา / หมึกสี แต้มจุดวงกลมใส่ในฉลากยาตามจำนวนที่ต้องใช้ในแต่ละวัน เช่น วันละ 3 เม็ด ก็แต้มไว้ 3 จุด หากเป็นมื้อละหลายเม็ดก็มีการเขียนกรอบสี่เหลี่ยมล้อมรอบไว้อีกที

ทำได้ง่าย ใช้เวลาน้อย

- ไม่สามารถแยกได้ว่าเป็นก่อนหรือหลังอาหาร

- ไม่บ่งบอกว่าเป็นมื้อใดอย่างชัดเจน เช่น หากเป็นยาที่ต้องรับประทานวันละครั้ง ผู้ป่วยอาจสับสนได้ง่ายว่าเป็นเวลา เช้า หรือก่อนนอน

- อาจทำให้ผู้ป่วยสับสนเกี่ยวกับวิธีการใช้ยา เช่น หากเห็นวงกลม 2 จุด ซึ่งหมายถึงใช้วันละ 2 ครั้ง ครั้งละ 1 เม็ด แต่ผู้ป่วยอาจเข้าใจว่ารับประทาน 2 เม็ด ครั้งเดียว

- ไม่ระบุว่าเป็นยาที่ใช้เพื่อรักษาอาการใด ทำให้ผู้ป่วยไม่ทราบว่าต้องใช้ต่อเนื่องกันจนหมด หรือหยุดยาเมื่ออาการป่วยหายดีแล้ว

รายละเอียด

จุดเด่น

จุดด้อย

ใช้ลักษณะการจัดที่ประยุกต์จากการจัดยาแบบ DOTS ของผู้ป่วยวัณโรค โดยจะจัดยาทุกตัวที่ต้องใช้ในแต่ละมื้อ คือ เช้า กลางวัน เย็น รวมไว้ในซองยาขนาดเล็กด้วยกัน จากนั้นจึงรวมยาในมื้อหนึ่ง ๆ ไว้ในซองยาขนาดใหญ่ที่ติดฉลาก MUD ทำให้ผู้ป่วยทราบว่าต้องรับประทานยา 1 ชุดในมื้อใดของวันบ้าง

- เหมาะกับผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่มียาประจำหลายรายการ เพราะช่วยให้ใช้ได้ง่าย

- แยกเวลาในการรับประทานตามมื้ออาหารได้ และดูได้ง่าย

- ไม่สามารถแยกได้ว่าเป็นยาที่ต้องใช้ก่อนหรือหลังอาหาร จึงไม่เหมาะกับผู้ป่วยที่ได้รับยาทั้งก่อนและหลังอาหารซึ่งไม่สามารถอนุโลมให้รับประทานพร้อมกันได้

- ไม่สามารถระบุชื่อหรือสรรพคุณของยาได้ จึงไม่เหมาะกับการจัดยาที่ใช้เพื่อบรรเทาอาการที่หยุดยาได้เมื่ออาการหายดีแล้ว

- ใช้เวลาในการจัดนาน และเจ้าหน้าที่ต้องปฏิบัติงานยุ่งยากมากขึ้น

ลักษณะ

จุดเด่น

จุดด้อย

เป็นใบปลิวแนบใส่ในซองยาขนาดใหญ่ แสดงภาพสีบ่งบอกถึงวิธีการใช้ยาทั้งจำนวนที่ใช้ ความถี่ และเวลาในการใช้ยา รวมถึงสรรพคุณของยาด้วย

- แยกแยะเวลาก่อน/หลังอาหารได้

- แยกแยะมื้อในการรับประทานยาเป็น เช้า กลางวัน เย็น และก่อนนอนได้

- บอกสรรพคุณยาได้ ทำให้ผู้ป่วยเลือกใช้หรือหยุดใช้ได้ตามอาการเจ็บป่วยที่เป็น

- ใช้เวลานานในการเขียนฉลากกว่าฉลาก 2 แบบข้างต้น แต่ใช้เวลาในการจัดยาและฉลากรวมแล้วน้อยกว่าฉลากแบบ MUD

- ฉลากมีขนาดใหญ่ (1/4 ของ A4) จึงจำเป็นต้องใช้ซองที่มีขนาดใหญ่ด้วย จึงเป็นการเพิ่มต้นทุนในการปฏิบัติงาน และซองที่ใช้ควรเป็นแบบที่มีซิปใสอยู่ด้านกว้าง (เพราะหากอยู่ด้านยาวจะทำให้ผู้ป่วยสูงอายุปิดฉลากได้สนิทยาก ยาอาจหกหล่นออกจากซองได้ง่าย)

- เนื่องจากฉลากภาษาภาพยังจัดเป็นของใหม่ที่ผู้ป่วยส่วนใหญ่ยังไม่คุ้นเคย จึงต้องมีการอธิบายและทบทวนวิธีการดูฉลากทุกครั้งที่ผู้ป่วยได้รับฉลากภาษาภาพ

คุณลักษณะ

ร้อยละ

อายุ

น้อยกว่า 60 ปี

ตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป

7.1

92.9

เพศ

ชาย

หญิง

7.1

92.9

ความสามารถในการอ่าน

อ่านออก แต่มองเห็นไม่ชัด

อ่านไม่ออก

64.3

35.7

การอ่านฉลากยาแบบปกติ

มีปัญหาในการอ่าน

ไม่มีปัญหาในการอ่าน

100.0

0.0

จำนวนยาที่ได้รับ

น้อยกว่า 5 รายการ

5 - 9 รายการ

ตั้งแต่ 10 รายการขึ้นไป

28.6

64.3

7.1

ระยะเวลาตั้งแต่วันที่รับฉลาก ถึงวันที่ประเมินผล

3 - 5 วัน

6 - 10 วัน

มากกว่า 10 วัน

ระยะเวลาตั้งแต่วันที่รับฉลาก ถึงวันที่ประเมินผล                                

50.0

35.7

14.3

ความสามารถในการ

ใช้ยาตามแพทย์สั่ง

ร้อยละของผู้ป่วยที่ใช้ฉลากภาษาภาพ

ตอบถูกทั้งหมด

(100 %)

ตอบได้มาก

(80 - 99 %)

ตอบได้ปานกลาง

(60 - 79 %)

ตอบได้น้อย

(น้อยกว่า 60 %)

บอกขนาดการใช้ถูกต้อง

100

0

0

0

บอกเวลาในการใช้ยา ก่อน/หลัง อาหารถูกต้อง

78.6

21.4

0

0

บอกความถี่ในการใช้ยาถูกต้อง

100

0

0

0

บอกสรรพคุณ / คำแนะนำในการใช้ยาถูกต้อง

71.2

21.4

7.1

0