ถ้าเป็นมากอาจมีอาการบวมลุกลามไปยังบริเวณใกล้เคียง หรือถ้าเกิดอาการแพ้รุนแรงอาจมีอาการ เช่น ริมฝีปากบวม หนังตาบวมคัน มีลมพิษขึ้นทั่วตัว คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเดิน แน่นหน้าอก หายใจหอบ หรือช็อคได้ อาการแพ้มักเกิดขึ้นภายใน 2 - 3 นาทีหลังจากถูกต่อย หรืออาจเกิดหลังถูกต่อยแล้วนานเป็นวันก็ได้

การป้องกันแมลงกัด / ต่อย

  พยายามสวมใส่เสื้อผ้าสีขาว หรือสีอ่อน ๆ เนื่องจากแมลงที่ต่อยส่วนใหญ่จะชอบสีออกคล้ำ

  หลีกเลี่ยงการใช้น้ำหอมหรือสิ่งที่มีกลิ่น เพราะอาจจะทำให้แมลงสับสนคิดว่าเป็นกลิ่นดอกไม้

  ไม่เข้าใกล้บริเวณที่มีรังผึ้ง ต่อ หรือแมลงที่ต่อยอื่น ๆ

  ถ้าถูกแมลงที่ต่อยไล่ ให้วิ่งเข้าตัวบ้านหรืออาคาร หรือวิ่งเข้าไปในพุ่มไม้หนา เพราะแมลงมักจะเข้าไปไม่ถึง

การดูแลตนเองเมื่อมีอาการ

รีบดึงเอาเหล็กในออกให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพราะหากทิ้งไว้ถุงพิษที่อยู่ติดกับเหล็กในจะพองออกเรื่อย ๆ และดันให้เหล็กในและพิษของมันฝังลึกเข้าไปในผิวหนังมากขึ้น การขูดเอาเหล็กในออกเป็นวิธีที่ดี โดยให้ใช้ใบมีดหรือปลายเข็มขูดออก หรือใช้กระดาษสกอตเทปปิดทาบแล้วดึงออก หรือใช้ปลายหลอดกาแฟแข็ง ๆ หรือปลายด้ามปากกาลูกลื่นครอบจุดที่ถูกต่อยแล้วกดลงให้เหล็กในโผล่ขึ้นมา แล้วจึงใช้คีมคีบออก อย่าบีบเอาเหล็กในหรือถุงพิษออก เพราะจะทำให้พิษถูกปล่อยออกมาและเข้าสู่ร่างกายมากขึ้น เมื่อคีบเหล็กในออกแล้วให้ใช้สารที่เป็นด่างอ่อน เช่น แอมโมเนียทาให้ทั่ว หรือฟอกสบู่เพื่อทำลายพิษซึ่งเป็นกรด

ใช้ถุงน้ำแข็งหรือก้อนน้ำแข็งวางบริเวณที่ถูกต่อย ความเย็นจะช่วยลดอาการบวม และป้องกันไม่ให้พิษแพร่กระจายได้

ถ้าปวดและคันเล็กน้อย สามารถใช้ยาหม่องชนิดขี้ผึ้งทาบริเวณที่เป็น

ถ้าปวดมาก ให้รับประทานยาบรรเทาปวด เช่น ยาเม็ดบรรเทาปวด - ลดไข้พาราเซตามอล

ถ้ามีอาการแพ้เฉพาะที่ เช่น บวม คัน หรือเป็นลมพิษ ให้รับประทานยาแก้แพ้ ได้แก่ ยาเม็ดแก้แพ้คลอร์เฟนิรามีน

การรักษาด้วยยาสามัญประจำบ้าน

          ผู้ใหญ่ ให้รับประทานครั้งละ 1 - 2 เม็ด

          เด็กอายุ 6 - 12 ปี ให้รับประทานครั้งละ 1/2 - 1 เม็ด

          ไม่ควรรับประทานเกินวันละ 5 ครั้ง และเมื่อหายจากอาการปวดหรือไข้แล้วให้หยุดยา ไม่ควรใช้ยาติดต่อกันเกิน 5 วัน

          มีสรรพคุณเป็นยาชาเฉพาะที่ ทำให้ลดความเจ็บปวด และลดอาการคันได้ด้วย โดยใช้ทาวันละ 3 - 4 ครั้ง

          ข้อควรระวังในการใช้ยานี้ คือ ห้ามใช้ทาบริเวณตาและเยื่อบุอ่อน เช่น ภายในปาก หรือภายในจมูก ไม่ควรใช้ทาบริเวณที่เป็นบาดแผลเปดิ หรือบริเวณผิวหนังที่มีรอยแตก และไม่ควรใช้ในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 2 ปี เนื่องจากการดูดซึมยาผ่านผิวหนังเด็กมีมากกว่าผู้ใหญ่ ทำให้ระคายเคืองมากได้

          ผู้ใหญ่ รับประทานครั้งละ 1 - 2 เม็ด ไม่ควรรับประทานเกินวันละ 12 เม็ด

          เด็กอายุ 6 - 12 ปี ให้รับประทานครั้งละ 1 เม็ด และไม่เกินวันละ 6 เม็ด

          ยานี้อาจทำให้ง่วงซึม จึงควรหลีกเลี่ยงการทำงานที่ต้องใช้สมาธิ เช่น การขับรถ การทำงานกับเครื่องจักรกล

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

          กรณีที่เกิดแพ้รุนแรง เช่น ริมฝีปากบวม หนังตาบวมคัน มีลมพิษขึ้นทั่วตัว คลื่นไส้อาเจียน ท้องเดิน แน่นหน้าอก หายใจหอบ เป็นต้น