ฉลากภาษาภาพ

     ความสามารถในการใช้ยา

หรือบริหารยาด้วยตนเองอย่างถูกต้อง

เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการรักษา

โดยเฉพาะในกรณีของผู้ป่วยนอก

ที่ต้องบริหารยาเองที่บ้าน

จึงเป็นสิ่งจำเป็นที่เภสัชกรจะต้องแจ้งข้อมูลการใช้ยา

ให้ผู้ป่วยทราบเสมอ

แต่พบว่าแม้จะมีการใช้ข้อมูลการใช้ยาแก่ผู้ป่วยทั้งโดยลายลักษณ์อักษร

เช่น ฉลากยา–ฉลากช่วย และโดยวาจาในขั้นตอนของการให้คำแนะนำขณะจ่ายยา

ก็ยังมีผู้ป่วยจำนวนมากที่มีความเข้าใจเรื่องการใช้ยาอย่างไม่ถูกต้อง

โดยเฉพาะในผู้ป่วยสูงอายุ ที่มักมีโรคประจำตัวหลายอย่าง

ยาที่จะต้องใช้จึงมักมีหลายชนิดและมีวิธีการใช้ต่าง ๆ กัน

กอปรกับผู้สูงอายุมักจะมีปัญหาเรื่องสายตา มองเห็นไม่ชัดเจน

หรือในบางรายก็ไม่รู้หนังสือ จึงอ่านฉลากยาไม่ได้

อีกทั้งพบได้บ่อยในสังคมชนบทที่ผู้สูงอายุต้องอยู่บ้านคนเดียวในช่วงกลางวัน

เนื่องจากลูกหลานออกไปทำงานต่างถิ่น

ความสามารถในการใช้ยาจึงขึ้นอยู่กับความสามารถในการจำลักษณะยากับวิธีใช้

ซึ่งหากเกิดความสับสนหรือหลงลืม ก็ทำให้เสี่ยงที่จะมีการใช้ยาผิด

ส่งผลให้การรักษาไม่มีประสิทธิภาพหรือเกิดอันตรายจากการใช้ยาได้

ดังนั้น... การใช้ ฉลากภาษาภาพ

จึงน่าจะเป็นทางออกหนึ่งในการช่วยเพิ่มความเข้าใจและความทรงจำ

ของผู้ป่วยที่มีปัญหาในการอ่านฉลากยาแบบปกติ

ต่อการรับรู้ข้อมูลการใช้ยาที่ได้รับ

อันจะเป็นการเพิ่มความสามารถในการใช้ยาตามแพทย์สั่งมากยิ่งขึ้น

การที่ฉลากช่วยภาษาภาพสามารถช่วยให้ผู้ป่วยที่มีปัญหาในการอ่าน

สามารถบริหารยาเองได้ถูกต้องตามแพทย์สั่งนั้น

อาจเป็นผลมาจากการใช้ตัวอักษรที่มีขนาดใหญ่มากขึ้น

ทำให้ ผู้ป่วยที่อ่านหนังสือออก แต่มองเห็นไม่ชัดเจน

ที่เคยอ่านฉลากยาแบบปกติที่มักมีตัวอักษรขนาดเล็กไม่สะดวกนั้นสามารถอ่านได้ง่ายขึ้น

ทั้งยังช่วยเพิ่มความระลึกได้ถึงข้อมูลการใช้ยาได้อีกด้วย

และการที่มีรูปภาพที่สื่อความหมายให้เข้าใจได้ง่าย

ก็ช่วยให้ ผู้ป่วยที่อ่านหนังสือไม่ออก

สามารถตีความหมายจากภาพแทนการอ่านตัวหนังสือได้

แม้รูปภาพที่ปรากฏในฉลากยาภาษาภาพ จะเป็นภาพที่สื่อความหมายได้ง่าย

แต่เนื่องจากยังนับเป็นสิ่งใหม่สำหรับผู้ป่วยที่เคยใช้แต่ฉลากยาแบบเดิม

และรูปแบบหรือรูปภาพที่ใช้อาจยังไม่ใช่รูปแบบที่สมบูรณ์ที่สุด

ผู้ป่วยเกือบทั้งหมดที่เห็นฉลากยาภาษาภาพเป็นครั้งแรกก็อาจงุนงงกับวิธีการใช้

จึงยังมีความจำเป็นที่จะต้องได้รับคำแนะนำ

ในการใช้ฉลากยาภาษาภาพจากเภสัชกรโดยละเอียดเมื่อจะเริ่มใช้

และอาจต้องมีการพัฒนาปรับเปลี่ยนรูปแบบให้เหมาะสมยิ่งขึ้นต่อไป

อย่างไรก็ตาม พบว่าฉลากยาภาษาภาพนี้ยังมีข้อจำกัดการใช้

ในผู้ป่วยที่มองไม่เห็นเลย หรือประสิทธิภาพในการมองต่ำมาก

รวมทั้งอาจเกิดปัญหาในการใช้กับผู้ป่วยที่อ่านหนังสือไม่ออก และมีปัญหาในการได้ยิน

เพราะจะเกิดอุปสรรคในขั้นตอนของการแนะนำวิธีการใช้ฉลากยาภาษาภาพให้กับผู้ป่วยได้

ในทางกลับกัน สามารถนำฉลากยาภาษาภาพนี้ไปปรับใช้กับกลุ่มที่ไม่มีปัญหาในการอ่านบางกลุ่ม

เช่น กลุ่มผู้ป่วยต่างชาติได้ โดยการทำความเข้าใจกับความหมายของภาพบนฉลากนั่นเอง

การใช้ฉลากยาภาษาภาพซึ่งมีขนาดใหญ่ก็ย่อมต้องการซองยาที่มีขนาดใหญ่ด้วยเช่นกัน

จึงอาจเป็นการเพิ่มต้นทุนในการปฏิบัติงาน

และแม้ว่าการใช้ฉลากยาภาษาภาพจะทำมีความยุ่งยากและใช้เวลาในการปฏิบัติงานมากขึ้น

แต่การที่สามารถช่วยผู้ที่มีปัญหาในการอ่านและต้องบริหารยาด้วยตนเอง

ให้สามารถใช้ยาได้ถูกต้องตามแพทย์สั่ง เกิดประสิทธิภาพในการรักษาด้วยยา

และลดอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้จากการใช้ยาไม่ถูกต้องหรือไม่เหมาะสม

ก็น่าที่จะโน้มน้าวใจให้ผู้ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการจ่ายยา โดยเฉพาะกลุ่มเภสัชกร

ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญ และพิจารณาให้มีการใช้ฉลากยาภาษาภาพในการปฏิบัติงานต่อไป