ยาเม็ดรับประทานที่ไม่ควรเคี้ยว หรือ บด

ภญ.จินตนา   แสงโพธิ์

        การใช้ยาถูกวิธี เป็น 1 ใน 5 ข้อของหลักการใช้ยาที่ถูกต้อง เป็นส่วนสำคัญที่จะทำให้ยานั้น ๆ เกิดผลในการรักษา และลดอันตรายที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ยา ซึ่งบางครั้งบุคลากรทางการแพทย์เองก็อาจละเลยความสำคัญ

        ในขณะที่ยาบางประเภทควรเคี้ยวก่อนกลืน เพื่อเพิ่มพื้นที่ผิวในการออกฤทธิ์ของยา ทำให้ยาออกฤทธิ์ได้ดีขึ้น แต่ยาอีกหลายชนิดจะห้ามเคี้ยวหรือบดก่อนกลืน เนื่องจาก…

1. เป็นยาที่ผลิตขึ้นในรูปแบบ Enteric coated เพื่อลดการระคายเคืองต่อกระเพาะอาหาร เช่น Aspirin, Erythromycin

2. เป็นยาที่ผลิตขึ้นในรูปแบบ Enteric coated เพื่อให้ยาออกฤทธิ์ที่ลำไส้เล็กแทนที่จะออกฤทธิ์ที่กระเพาะอาหาร ซึ่งหากเคี้ยวหรือบด จะทำให้ยาไม่อยู่ในตำแหน่งที่จะออกฤทธิ์ เช่น Bisacodyl

3. เป็นยาที่ถูกผลิตมาเพื่อให้ออกฤทธิ์ได้นาน โดยทำรูปแบบเป็นเม็ดเล็ก ๆ หรือทำเป็นชั้น ๆ อยู่ในเม็ดใหญ่ หากเคี้ยวหรือบดจะทำลายกลไกการปลดปล่อยตัวยาดังกล่าว เช่น ยาที่ระบุเป็น Modified release, Sustained release, Delayed release, Controlled release และ Extended release

4. เป็นยาที่ต้องการให้บริหารโดยวิธีอมใต้ลิ้น (Sublingual) เช่น Isodil SL ซึ่งหากเคี้ยวหรือบดก็จะทำให้ยาถูกดูดซึมได้น้อยและออกฤทธิ์ช้าลง

รายการยาที่มีอยู่ในโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชกุฉินารายณ์ที่ไม่ควรเคี้ยวหรือบด